Centrum Turystyki Przyjaznej Środowisku

Zdrowe i wysokiej jakości środowisko życia stanowi podstawowy warunek rozwoju turystyki. Staje się ona coraz ważniejszym zjawiskiem społeczno-ekonomicznym i kulturowym. Ruch turystyczny może wspierać taki rozwój, który stabilizuje ukształtowanie i funkcje krajobrazu, wzmacnia tożsamość kulturową i stosunki społeczne społeczności lokalnej oraz pozytywnie oddziałuje na lokalną gospodarkę (zwłaszcza na obszarach peryferyjnych, oddalonych od dużych ośrodków gospodarczych). Jednocześnie zaś może doprowadzić do przestrzennej, jakościowej i społecznej degradacji obszaru, na którym się rozwija, ewentualnie degradację tę pogłębić. Często prowadzi to do zmniejszania różnorodności biologicznej, społeczno-kulturowej i gospodarczej. Z tego względu Ministerstwo Środowiska (Ministerstvo životního prostředí) we współpracy z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego (Ministerstvo pro místní rozvoj) oraz innymi kompetentnymi instytucjami poszukuje sposobów, aby tak ukierunkować rozwój ruchu turystycznego, by ograniczyć jego negatywne oddziaływanie oraz wzmocnić pozytywny wpływ na środowisko.

Długofalowym zamiarem Ministerstwa Środowiska jest systematyczne oddziaływanie na rozwój ruchu turystycznego, zwłaszcza na terenach chronionych, w taki sposób, aby minimalizować jego negatywne oddziaływanie na lokalne ekosystemy, cechy krajobrazowe i życie lokalnej społeczności. Kluczowe działania podejmowane przez ministerstwo w tym zakresie polegają na przygotowaniu projektu pn. „Zasady proekologicznego rozwoju ruchu turystycznego“ oraz na rozwijaniu we współpracy z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego systemu certyfikacji równowagi ruchu turystycznego.

Ważnymi działaniami podjętymi w ramach procesu „równoważenia“ ruchu turystycznego są: stopniowe przystępowanie czeskich obszarów chronionych do „Europejskiej Karty Zrównoważonej Turystyki na Obszarach Chronionych“ oraz stworzenie statutu przewodnika wyspecjalizowanego w zakresie poznawczego ruchu turystycznego na obszarach objętych szczególną ochroną pod kontrolą dyrekcji tych obszarów. Duży nacisk będzie położony również na projekt i wdrożenie sprawnego systemu stałej i obukierunkowej komunikacji dyrekcji (zarządów) obszarów chronionych z przedstawicielami wszystkich kluczowych grup aktorów występujących na obszarach chronionych.

W celu ułatwienia realizacji tych zamierzeń powołano Narodowe Centrum Turystyki Przyjaznej Środowisku (w skrótcie NCTPŚ; Národní centrum šetrné turistiky, NCŠT). Powinno ono uczestniczyć w tworzeniu oraz koordynacji regionalnych Krajskich (tj. na szczeblu Kraju) Centrów Turystyki Przyjaznej Środowisku (w skrócie KCTPŚ; Krajské centrum šetrné turistiky, KCŠT). Ośrodki te będą powstawały przede wszystkim po to, aby we wszystkich krajach był podmiot integrujący aspekty środowiskowe i społeczno-ekonomiczne rozwoju ruchu turystycznego z uwzględnieniem specyfiki danego kraju. Głównym celem tych centrów będzie wspomaganie danego Kraju w planowaniu i realizacji długookresowych progospodarczych i prośrodowiskowych produktów turystycznych o charakterze lokalnym i (mikro)regionalnym.

Stworzenie sieci centrów przyjaznych środowisku stanowi jeden z celów obecnej polityki państwa w zakresie środowiska (2004 r.) w ramach rozdziału 9 pn. „Rozwój regionalny, odbudowa obszarów wiejskich i ruch turystyczny“. Zapisano go jako „stworzenie sieci regionalnych centrów przyjaznych środowisku koordynowanych przez narodowe centrum na rzecz ekologizacji regionalnego ruchu turystycznego oraz jego merytorycznego i praktycznego wspomagania“.

Podstawowym celem stworzenia sieci jest zapewnienie systematycznego ukierunkowywania na zrównoważony rozwój turystyki lub pomaganie – w ramach stosowania zasad rozwoju zrównoważonego – podmiotom regionalnym w planowaniu i prowadzeniu działalności turystycznej.

Starania w kierunku prowadzenia działalności turystycznej w sposób przyjazny wartościom przyrodniczym i kulturowym ograniczają się obecnie do nieskoordynowanych działań podejmowanych przez jednostki lub instytucje. Należałoby wesprzeć te podmioty, zmotywować je do kolejnych działań i ewent. konsultować z nimi dalsze postępowanie. Należy skoordynować (połączyć) ich wysiłki, a następnie pokazywać ich efekty jako wzorcowe przykłady rozwoju turystyki w danym regionie. Z tych powodów trzeba forsować i wspierać zrównoważony ruch turystyczny w sposób skoordynowany – zharmonizować w sposób jak najbardziej możliwy działania podejmowane przez administrację państwową, samorządy terytorialne, instytucje branżowe i podmioty prywatne. Zrównoważony rozwój ruchu turystycznego, mający oparcie w podstawach teoretycznych, powinien być prowadzony systemowo, by starania o uzyskanie środków finansowych nie miały charakteru oderwanych oraz równolegle rozwijanych (a więc mniej efektywnych) przedsięwzięć.

Obecnie funkcjonuje Narodowe Centrum Turystyki Przyjaznej Środowisku, prowadzone przez spółkę użyteczności publicznej Nisa, która we współpracy z Krajem Libereckim pod kierownictwem merytorycznym Ministerstwa Środowiska pilotażowo przygotowała projekt na realizację Libereckiego Centrum Turystyki Przyjaznej Środowisku. Prowadzone są również rozmowy na temat przygotowania południowoczeskiego centrum turystyki przyjaznej środowisku.

Dokumentacja dla rządu wraz z umową weryfikacyjną dotyczącą kierowania NCTPŚ została zatwierdzona pod koniec 2004 roku.